I tu był pies pogrzebany, DZIAŁA !! Dzięki panowie !
No tak bez wstawiania jedynki jak miało by to ustawić ten bit na 1... no cóż, kolejna dobra lekcja.

Edit: Jednak przedwczesna radość, teraz cały czas zwraca max wartość ADC:1023

KOD: (po zmianach)
[syntax=c]// dołączanie systemowych plików nagłówkowych
#include <avr/io.h>
#include <util/delay.h>
//#include <avr/interrupt.h>
//#include <stdlib.h>
//#include <avr/pgmspace.h>
#include "LCD/lcd44780.h"

uint16_t value = 0;

// Głowna funkcja programu
int main( void ) {

//ADC PORTC 4 i 5, na poczatek tylko 5
ADCSRA |= (1<<ADEN); //Włączenie ADC
ADCSRA |= (ADPS2 | ADPS1 | ADPS0);//Włączenie prescalera 128 (pozostale bity |ADPS1|ADPS0)
ADMUX |= (REFS1| REFS0); //Napięcie odniesienia - 1,1V wewnętrzne z podłączonym kondensatorem do AVCC


lcd_init();
lcd_cls();

lcd_locate(0,0);
lcd_str("Wartosc ADC");
uint16_t pomiar (uint8_t kanal);
DDRC |= 1<<PC4;
// Główna pętla programu - while(1)
while(1)
{
value = pomiar(PC5);//Pomiar ADC
lcd_locate(1,0);
lcd_int(value);
_delay_ms(400);
PORTC ^= 1<<PC4;//Zmiana stanu diody debug*
}
// Koniec Głównej pętli programu - while(1)
}
//\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\_Koniec Main & While_///////////////////////////////

uint16_t pomiar (uint8_t kanal)
{
ADMUX = (ADMUX & 0b11110000) | kanal;
ADCSRA |= (1<<ADSC);
while(ADCSRA & (1<<ADSC));
return ADCW;
}[/syntax]

1. Wyczyściłem fusy w MKavrcalculator

2. Wyczyściłem flash -||-

[syntax=c]ADCSRA |= ADEN;[/syntax]
Czy ?
[syntax=c]ADCSRA |= (1<< ADEN);[/syntax]
itd.